xəyal

xəyal
is. <ər.>
1. Bir şəxsin və ya şeyin insan fikrində, təsəvvüründə təcəssüm edən surəti; təxəyyül. Onun xəyalı heç vaxt gözümün qabağından getmir. // Xəyala, fikrə gələn şeylər; xəyalat. Pəncərənin önündə o, dayanır lal kimi; Gördükləri görünür gözünə xəyal kimi. B. V.. Yenə uzaq yollar keçir gözümdən; Yenə min xəyalda, min soraqdayam. N. Xəzri.
2. Fikir, düşüncə. Xəyalım hürr, can sərbəst, fikrim laübalıdır; Məni azad edən sultani- əqli-nöktədanımdır. M. H.. Xəyal eləmək (etmək) – təsəvvürünə gətirmək, ağlına gətirmək, xəyalına gətirmək, düşünmək, fikir eləmək. Nə xəyal eləyirsən? – Könül titrər, gözüm görməz, əlim tutmaz, ayaq getməz; Görər heyranlığım canan, xəyal eylər ki, təmkindir. Qövsi. Hər axşam Şəban evə gələndə xəyal edirdi ki, Gülsüm həmişəki tək onun qabağına çıxıb əlinə su tökəcək, öz əli ilə qəbrə qoyduğu Gülsümün öldüyünə inanmırdı. Ə. H.. Məşədi Əsgər öz-özünə xəyal etdi ki, həqiqətdə həmin qərib müsafirin çamadanını əlindən qapıb qaçmaq çox asanca işdir. S. M. Q.. Xəyala dalmaq (qapılmaq, getmək) – fikrə getmək, dərin düşüncəyə dalmaq. İndi <Şiraslan> yeni bir xəyala qapılır, sanki kainatla qovuşur. . . S. R.. Dərin xəyala dalsan; Mən sükutun olaram. N. Xəzri. Mən . . bəzən də qoca bir kötüyün üstündə oturub xəyala gedirəm. Z. Xəlil. Xəyala gəlmək – 1) yada düşmək, anılmaq, xatırlanmaq, təsəvvürə, fikrə gəlmək, xəyalında canlanmaq. Ol afitabrüxlə keçən günlərim mənim; İndi gəlir xəyalıma hicrində xabtək. S. Ə. Şirvani; 2) ağlına gəlmək, düşünmək. . . Xəyalıma gəldi ki, nökərimiz evi süpürəndə süpürgənin tikanı düşüb fərşin üstünə və batıb qonağın yumşaq yerinə. C. M.. Xəyalına gətirmək – xəyalında, təsəvvüründə canlandırmaq, yadına salmaq, xatirə gətirmək, düşünmək, fikrinə, təsəvvürünə gətirmək. Bəndalı xəyalına gətirə bilməzdi ki, adam adama əvəzsiz, pulsuz bir xeyir iş görə. M. C.. Qarı oturduğu yerdə gözlərini yumub, dumana bürünmüş uzaq günlərini xəyalına gətirdi. . Ə. M.. Xəyalına girmək – ağlına gəlmək, fikrinə gəlmək, düşündürmək. <Taybuynuz öküz> işə bir az ağır gedəndə yaman sözlərdən, töhmətdən və döyülməkdən başqa bir şey görüb eşitmir, onun ac və susuz qalmağı da bir kəsin xəyalına girmir. . . F. K.. Xəyalında canlanmaq – təsəvvüründə, hafizəsində canlanmaq, gözünün qabağına gəlmək, təsəvvürünə gəlmək, yadına düşmək. Gələcək Bakı – əməkçi Bakısı xəyalında canlanır. M. S. O.. Hər gecə əxilər süfrəsi başında gördüyü o müxtəlif qəriblər və kimsəsizlər içərisində yavaş-yavaş bu qocanın da siması <yolçunun> xəyalında canlanırdı. . Ə. M..
3. məc. Arzu edilən, həsrəti çəkilən şey mənasında. Ləbin xəyalı ilə dildə şur olur peyda; Bəli, nəməklə olur, rəsmdir, kəbab ləziz. S. Ə. Ş.. <Mayanın> ata minmək, atın üstündə yol getmək isə şirin xəyalı idi. M. İ.. Xəyalından keçmək – fikrindən keçmək, arzusunda olmaq, ürəyindən keçmək. <Hacı Kamyab:> <Fərmanın> xəyalından mənim qızımı almaq keçir. Qoy xəyalplovdan nə qədər yeyəcək, yesin. Ə. H.. // Başa gəlməz, boş xəyaldan ibarət olan şey; xülya. Sevda nədir? Hicran nədir? Bir xəyal! M. Müş.. Xəyal kimi – kölgə kimi, kabus kimi. Doğrusu . . . hər zaman gözlərimdə siz; Gəlib durursunuz bir sual kimi; Gah şirin, gah acı bir xəyal kimi. S. V.. Otağı göyümtül papiros tüstüsü bürüdüyündən, adamların siması xəyal kimi dumanlı görünürdü. M. Hüs.. Dağlarımın başından qalxıb bir qartal kimi; Gəzdim ana yurdumu canlı bir xəyal kimi. R. R..

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. 2009.

Игры ⚽ Нужна курсовая?

Look at other dictionaries:

  • YAL (programming language) — YAL ( Yet Another Language ) is an interpreted programming language designed by Leopold Tötsch by mixing C, Perl, and Python syntax, for testing Parrot AST interface.ee also* Perl * ParrotExternal links* [http://toetsch.at/yal/ YAL] …   Wikipedia

  • YAL — can mean:*YAL (programming language) ( yet another language ), a computer programming language *Young Australia League *The IATA code for Alert Bay Airport …   Wikipedia

  • yal — m. Chile. Pájaro pequeño conirrostro, con plumaje gris y pico amarillo …   Diccionario de la lengua española

  • YAL-1 — Boeing YAL 1 Airborne Laser Te …   Deutsch Wikipedia

  • yal — fa·yal·ite; ga·yal; ri·yal; sa·yal; ta·yal; …   English syllables

  • əyalət — is. <ər.> 1. tar. Bir valinin idarəsi altında olan ölkə. Həmədan ilə Bağdad, Həmədan ilə İraq, Xarəzm, Rey və Fars əyalətləri arasında şiddətli danışıqlar və alış verişlər gedirdi. M. S. O.. 2. Bəzi dövlətlərdə: ölkənin bölündüyü inzibati… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • Yal Pirəhmadli — Infobox Settlement official name =Yal Pirəhmadli native name = pushpin pushpin mapsize =300 subdivision type = Country subdivision name = flag|Azerbaijan subdivision type1 = Rayon subdivision name1 =Fizuli leader title = leader name = established …   Wikipedia

  • yal — 1. is. 1. Atın (və bəzi heyvanların) boynunun üst hissəsində bitən uzun tüklər. Əli ilə atın üzünü, gözünü, yalını, sağrısını tumarladı. «Koroğlu». Bəy ata yaxınlaşdı, əli ilə onun yalını tumarladı, qayışlarını yoxladı, səliqəsiz görünən… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • yal — ► sustantivo masculino Chile ZOOLOGÍA Denominación de diversas aves fringílidas, de pico amarillo y el plumaje gris. (Melanodera.) * * * yal (Chi.; Phrygilus patagonicus y otras especies) m. *Pájaro paseriforme conirrostro de plumaje gris o… …   Enciclopedia Universal

  • yal-yalman — is. Bəzi heyvanların boynunda olan uzun tüklər; yal. Hacı kürkünün sol çiynini yuxarı atıb, ata yaxınlaşdı. Onun qaşqasını, yal yalmanını tumarladı. Ə. Abasov …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • yal-yamac — top. Dağın yal və yamacları. <Kosa> yal yamaca baxıb başını qaşıdı, məhəccərə söykənib dərin sükuta getdi və özünə vəzifə seçməyə başladı. S. R …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”